Wet & Regelgeving

´Mag ik de EpiPen toedienden als ik niet medisch bevoegd ben?´ Deze vraag horen wij regelmatig. Op deze pagina vind u meer informatie over de wet en regelgeving omtrent handelen in een noodsituatie.

Volgens de Nederlandse wet heeft iedere burger een hulpplicht. Dit betekent dat je strafbaar bent als je iemand die in levensgevaar verkeert geen hulp biedt. Er zijn wel uitzonderingen: je hoeft jezelf of andere omstanders niet in gevaar te brengen om iemand te helpen.

Wat precies onder ‘hulp’ valt, verschilt per situatie. Niet iedereen kan bijvoorbeeld reanimeren of medische handelingen uitvoeren. De minimale hulp die van je wordt verwacht, is dat je hulp inschakelt, bijvoorbeeld door 112 te bellen. De wet gaat ervan uit dat je hulp biedt naar je eigen kennis en mogelijkheden.

Het niet nakomen van de hulpplicht

Als burger kun je worden veroordeeld wanneer je je hulpplicht niet nakomt.

Het Wetboek van Strafrecht noemt hiervoor twee situaties:

Breng je iemand voor wie je verantwoordelijk bent opzettelijk in een hulpeloze situatie, of laat je die persoon daarin achter, dan kun je worden veroordeeld tot maximaal twee jaar gevangenisstraf of een geldboete.
Ben je getuige van iemand die in levensgevaar verkeert en bied je geen hulp, waarna die persoon overlijdt, dan kun je worden veroordeeld tot maximaal drie maanden gevangenisstraf of een geldboete.

Wetten:

Wetboek van Strafrecht: In hulpeloze toestand brengen of laten. Artikel 255
Wetboek van Strafrecht: niet helpen van personen in levensgevaar. Artikel 450

Medisch handelen bij nood

U mag volgens het Burgerlijk Wetboek in noodsituaties medische handelingen verrichten. Dat mag alleen als u zeker weet dat u niet snel genoeg de hulp van een arts of medisch deskundige kunt inroepen. Bijvoorbeeld via het noodnummer 112. Gaat het niet om een noodsituatie? Dan kunt u de medische handeling beter aan een arts of medisch deskundige overlaten.

De Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg (Wet BIG) beschermt patiënten tegen ondeskundig en onzorgvuldig handelen door zorgverleners.

De Wet BIG geldt niet in noodsituaties, want in noodsituaties moet iedereen handelen naar beste weten en kunnen.

(bron; Rijksoverheid, 2023)

Mag een adrenaline auto-injector gebruikt worden door iemand die niet bevoegd is?

Het zetten van een injectie is een voorbehouden handeling in de zin van artikel 35 lid 5 van de wet BIG, wat betekent dat alleen bevoegde personen de AAI mogen toedienen.

Echter, er is een uitzondering: namelijk als er sprake is van een noodsituatie.

Nu is een anafylaxie áltijd een noodsituatie en dan moet degene die getuige is van iemand die in levensgevaar is, altijd helpen volgens wetboek van strafrecht artikel 255.

In die situatie mag een niet bevoegd persoon toch de adrenaline autoinjector zetten, ook als die persoon een volstrekt onbekende is van het slachtoffer (NVvA 2018).

*De adrenaline autoinjector is zo ontworpen dat iedereen hem gemakkelijk en veilig kan gebruiken. Op de buitenkant van de pen staan duidelijke instructies die stap voor stap uitleggen wat je moet doen. Na het gebruik schuift de beschermhuls uit over de naald en deze word vergrendeld, zodat er geen risico op verwondingen is.

Wat is een noodsituatie?

Een noodsituatie bij anafylaxie is een situatie die levensgevaarlijk kan zijn, waarbij er niet direct een arts aanwezig is om te helpen.

Dit betekent dat een ernstige allergische reactie of anafylaxie altijd als een noodsituatie wordt gezien.